Met de steeds frequentere hittegolven doet zich momenteel een zorgwekkende situatie voor voor gierzwaluwen, deze fascinerende vogels die we de hele zomer in Sint-Gillis kunnen observeren.
Elk jaar leggen ze duizenden kilometers af vanuit Sub-Sahara Afrika om in Europa te komen broeden, onder andere in Brussel. Ze maken hun nesten in holtes van gebouwen (muurankergaten, kroonlijsten…) en brengen bijna hun hele leven… in de lucht door: ze eten, drinken en slapen vliegend.
Waarom vinden we gierzwaluwen op de grond?
Bij hoge temperaturen kunnen de jongen in het nest sterk lijden onder de hitte. Als het te warm wordt, kunnen ze zich uit het nest laten vallen om te overleven… maar vaak zijn ze nog niet klaar om te vliegen (hun vleugels zijn nog niet volledig ontwikkeld, of ze wegen nog niet genoeg).
We kunnen dus de komende dagen meer gierzwaluwen op de grond aantreffen die hulp nodig hebben.
Het verschil tussen een volwassen vogel en een jong
Voor u handelt, is het belangrijk om te weten of het om een volwassen dier of een jong gaat:
- Volwassen gierzwaluw: de vleugelveren steken duidelijk voorbij de staart (ongeveer 1,5 cm of meer); volwassen vogels zijn donkerbruin met enkel een lichtere keel.
- Jonge gierzwaluw: de vleugels zijn korter en steken niet duidelijk voorbij de staart; jonge vogels hebben bovendien een licht voorhoofd (en ook een lichte keel).
Dit verschil is belangrijk, omdat de aanpak anders is.
Als u een volwassen gierzwaluw vindt
Een gezonde volwassen gierzwaluw kan meestal wel vliegen: hij heeft vaak gewoon een startpunt op hoogte nodig.
👉Wat u kunt doen:
- ga op een lichte hoogte staan (muurtje, trap…);
- neem de vogel voorzichtig in uw hand;
- laat hem zelf wegvliegen (gooi hem niet in de lucht).
Als hij niet vertrekt of opnieuw op de grond valt, betekent dit dat hij in moeilijkheden is: breng hem dan zo snel mogelijk naar een opvangcentrum.
⚠️ Probeer hem nooit te voederen: gierzwaluwen eten uitsluitend “luchtplankton” (insecten in vlucht), een dieet dat thuis niet nagebootst kan worden.
Als u een jonge gierzwaluw vindt
Een jonge gierzwaluw op de grond heeft altijd hulp nodig.
👉 De juiste handelingen:
- plaats hem in een kartonnen doos met luchtgaatjes;
- leg keukenpapier op de bodem (geen stof, waar de pootjes in kunnen blijven haken);
- zet de doos op een rustige, donkere en gematigde plaats;
- geef hem geen water of voedsel (risico op verstikking of verkeerde voeding).
Breng de vogel zo snel mogelijk naar een opvangcentrum voor wilde dieren.
Waar naartoe?
In het Brussels Gewest kunt u de vogel naar het opvangcentrum voor wilde dieren in Anderlecht brengen.
Een eenvoudig gebaar dat een leven kan redden
Gierzwaluwen zijn buitengewone reizigers die jaar na jaar trouw terugkeren naar onze steden. Tijdens hittegolven zijn ze bijzonder kwetsbaar… maar met de juiste handelingen kan iedereen helpen om hen te beschermen.
👉 Bij twijfel: hou het dier niet thuis en contacteer altijd een gespecialiseerd centrum.